Ciekły metal w PS5 – dlaczego amatorska wymiana kończy się zniszczeniem płyty głównej?

W PlayStation 5 firma Sony zastosowała zupełnie inny niż dotychczas materiał termoprzewodzący, co zapoczątkowało liczne dyskusje na forach internetowych. Chociaż rozwiązanie było przełomowe, to jednocześnie narosło wokół niego wiele teorii. Dobrze więc oddzielić fakty od mitów na temat ciekłego metalu, aby zapobiec uszkodzeniu konsoli.

Konsola PS5 zaczyna pracować wyraźnie głośniej, mocniej się nagrzewa, a nawet wyłącza? Wpisujesz objawy w wyszukiwarkę i stawiasz diagnozę: przyczyną jest kurz lub przemieszczenie ciekłego metalu. Przy okazji trafiasz na filmy, które przekonują, że można samodzielnie rozwiązać ten problem. Z pozoru wszystko wygląda naprawdę prosto, ale… tylko z pozoru. Niewłaściwie usunięcie lub nałożenie materiału może bowiem doprowadzić do uszkodzenia płyty głównej. I wtedy to, co było tylko drobną usterką, zamienia się w kosztowne ratowanie sprzętu.

Spis treści:

1. Czym jest ciekły metal i jak trafił do PlayStation 5?
1.1. Korzyści z zastosowania ciekłego metalu.
2. Obawy użytkowników związane z ciekłym metalem
2.1. Czy pozycja pionowa ma znaczenie?
3. Czy ciekły metal trzeba regularnie wymieniać?
4. Sygnały, których lepiej nie bagatelizować
5. Samodzielna wymiana ciekłego metalu w PS5 to ryzykowny pomysł
5.1. Źle wykonana wymiana ciekłego metalu, a uszkodzenie płyty głównej
6. Jak wygląda wymiana ciekłego metalu w PS5 w serwisie Profixit?
7. Czy ciekły metal zniknie z konsol PS?

Czym jest ciekły metal i jak trafił do PlayStation 5?

Procesor podczas pracy zamienia część energii w ciepło, a ono odprowadzane jest do radiatora. Elementy nie przylegają jednak do siebie idealnie. Zmniejsza to efektywność chłodzenia, dlatego przestrzeń między nimi wypełnia się materiałem przewodzącym ciepło. W starszych generacjach konsol od Sony była to pasta termoprzewodząca, ale w PlayStation 5 zdecydowano się na bardziej wydajne rozwiązanie, czyli ciekły metal, który jest po prostu płynnym stopem metali.

„Zastosowanie ciekłego metalu jako materiału termoprzewodzącego (TIM) w oryginalnym PS5 było w tamtym czasie dość dużym wyzwaniem. Ponieważ ciekły metal ma znacznie lepsze możliwości chłodzenia niż konwencjonalne materiały termoprzewodzące, zastosowaliśmy go po przeprowadzeniu różnych testów, aby zapewnić jego bezpieczeństwo.”
Shinya Tsuchida, inżynier Sony, źródło

Korzyści z zastosowania ciekłego metalu:

• niższa temperatura procesora
• cichsza praca wentylatora
• stabilniejsza wydajność podczas wymagającej gry

Obawy użytkowników związane z ciekłym metalem

Chociaż użycie ciekłego metalu było prawdziwym “game changerem” dla układu chłodzenia, to użytkownicy konsol szybko zaczęli zgłaszać swoje obawy wynikające z wyboru propducenta.

Dotyczyły one: możliwości wycieku, gdy konsola ustawiona była w pozycji pionowej, uszkodzenia urządzenia i szybkiego wysychania materiału.

Pozycja pionowa ma znaczenie?

W internecie pojawiły się informacje, że pionowe ustawienie konsoli może przyczyniać się do wycieku ciekłego metalu, ale czy inżynierowie Sony nie uwzględniliby takiego ryzyka?

Wątpliwe, choć trzeba przyznać, że temat dobrze się klikał. Konsola od początku była jednak projektowana do pracy zarówno pionowo, jak i poziomo, a ciekły metal został zabezpieczony konstrukcyjnie. Skąd więc takie doniesienia? Część uszkodzonych w ten sposób egzemplarzy mogła być wcześniej rozbierana, naprawiana i niewłaściwie składana. Biorąc pod uwagę skalę sprzedaży PS5, problem wycieku zgłoszony w pojedynczych sztukach, trudno uznać za dowód na wadę konstrukcyjną całego modelu. 

• PS5 może pracować zarówno pionowo, jak i poziomo
• ważna jest odpowiednia wentylacja i zapewnienie wolnej przestrzeni wokół konsoli
• ryzyko wycieku pojawia się przy samodzielnej naprawie urządzenia

Czy ciekły metal trzeba regularnie wymieniać?

W instrukcji PS5 nie ma informacji wskazującej na konieczność profilaktycznej wymiany ciekłego metalu. Producent skupia się przede wszystkim na odpowiedniej wentylacji konsoli oraz utrzymaniu układu chłodzenia w czystości.

Z czasem ciekły metal oxyduje, przez co stopniowo traci swoje właściwości termoprzewodzące, ale tempo tego procesu zależy od warunków pracy konsoli i może przebiegać szybciej lub wolniej. Trudno więc zaznaczyć w kalendarzu konkretną datę wizyty w serwisie. Jeśli urządzenie działa stabilnie, nie przegrzewa się i nie wyłącza podczas gry, to sam wiek nie jest wystarczającym powodem do interwencji.

Mit czy fakt?
Skuteczność ciekłego metalu może się zmienić.
✔ Fakt

Ciekły metal trzeba wymieniać profilaktycznie niezależnie od stanu konsoli.
❌ Mit

O konieczności wymiany powinna decydować diagnostyka.
✔ Fakt

Sygnały, których lepiej nie bagatelizować

Objawy problemów z materiałem termoprzewodzącym mogą być różne:

• nagłe wyłączanie konsoli podczas gry 
• komunikaty o zbyt wysokiej temperaturze
• głośna praca wentylatora
• spadki stabilności podczas długich sesji grania

Trzeba jednak pamiętać, że nie każda głośniejsza praca oznacza od razu konieczność wymiany ciekłego metalu. Przyczyna może leżeć zupełnie, gdzie indziej.

Przeczytaj również: Głośna praca PS5. Poznaj przyczyny hałasu i dowiedz się, jak je usunąć

„Jednym z najczęstszych błędów jest diagnozowanie konsoli na podstawie jednego objawu. PS5, która pracuje głośniej, nie zawsze potrzebuje wymiany ciekłego metalu. Często wystarczy dokładne czyszczenie układu chłodzenia.”

Marcin, serwisant Profixit

Samodzielna wymiana ciekłego metalu w PS5 to ryzykowny pomysł

Wiele jest filmów instruktażowych, jak krok po kroku wymienić ciekły metal w PlayStation 5 i to w zaciszu własnego domu. Takie rozwiązanie jest tańsze, ale ma jedną zasadniczą wadę – nie daje gwarancji, że konsola po zabiegu będzie działać. W dodatku późniejsza naprawa popełnionych błędów może okazać się dużo kosztowniejsza niż początkowej usterki.

Podczas nieumiejętnej wymiany może dojść do wycieku materiału, który uszkodzi elektronikę. W przeciwieństwie do pasty termoprzewodzącej ciekły metal przewodzi też prąd, dlatego nawet jego niewielka ilość poza miejscem aplikacji jest zagrożeniem.

Najczęstsze błędy podczas samodzielnej wymiany ciekłego metalu to:

• zastosowanie zbyt dużej ilości ciekłego metalu
• niedokładne usunięcie starego materiału
• zabrudzenie elementów znajdujących się wokół procesora
• uszkodzenie zabezpieczeń wokół APU
• nieprawidłowy montaż radiatora i nierównomierny docisk
• brak późniejszych testów pod obciążeniem

Źle wykonana wymiana ciekłego metalu, a uszkodzenie płyty głównej

Ciekły metal w PlayStation 5 jest nakładany na procesor, a  w jego bezpośrednim otoczeniu na płycie głównej znajdują się elementy elektroniczne. Przedostanie się przewodzącego materiału poza wyznaczony obszar może doprowadzić do zwarcia.

Typowe objawy uszkodzenia po nieprawidłowej wymianie ciekłego metalu to: problemy z zasilaniem, brak obrazu lub reakcji na przycisk zasilania, nagłe wyłączanie urządzenia.

Jak wygląda wymiana ciekłego metalu w PS5 w serwisie Profixit?

Pierwszym etapem jest dokładna diagnostyka. Nie wymieniamy ciekłego metalu na wszelki wypadek, a przed podjęciem decyzji sprawdzamy m.in. zachowanie konsoli pod obciążeniem, temperaturę pracy układu APU, stan układu chłodzenia oraz pytamy o historię konsoli. Dopiero gdy zyskamy pewność, że problem rzeczywiście może dotyczyć materiału termoprzewodzącego, podejmujemy działania, które obejmują:

• demontaż konsoli 
• sprawdzenie stanu radiatora, powierzchni styku i sposobu rozłożenia ciekłego metalu
• dokładne usunięcie starego materiału z powierzchni procesora i radiatora
• aplikację nowego ciekłego metalu
i równomiernie rozprowadzenie
• testy temperatury oraz pracy urządzenia podczas obciążenia


„Zdarza się, że do naszego serwisu trafiają Klienci przekonani, że problemem jest ciekły metal i oczekują jego wymiany. Dobra naprawa zaczyna się jednak od odpowiedzi na pytanie: dlaczego konsola ma problem? Jeśli przyczyną jest kurz albo niesprawny wentylator, wymiana materiału termicznego nie jest rozwiązaniem.”

Marcin, serwisant Profixit

Ten artykuł może Cię zainteresować: Naprawa czy nowa konsola? Sprawdź, zanim wydasz pieniądze

Czy ciekły metal zniknie z konsol PS?

W ostatnim czasie pojawiły się informacje, że Sony może rozważać odejście od ciekłego metalu w PlayStation 6, choć na ten moment są to jedynie przypuszczenia oparte na doniesieniach.

Według Tech4Gamers Sony ma badać alternatywne metody chłodzenia dla przyszłych urządzeń. Taki kierunek mógłby sugerować poszukiwanie bardziej uniwersalnego i łatwiejszego w produkcji systemu, który zachowałby wysoką wydajność termiczną bez konieczności stosowania ciekłego metalu. Nie oznacza to jednak, że producent uznał obecne rozwiązanie za nieudane, a jedynie, że korzystając z ewolucji technologii chce dalszej optymalizacji konstrukcji.

Ciekły metal w PS5 sam w sobie nie jest problemem. To po prostu materiał, który pomaga odprowadzać ciepło z procesora. Ryzyko pojawia się jednak wtedy, gdy dochodzi do nieprawidłowej ingerencji w układ chłodzenia lub próby samodzielnej wymiany bez odpowiedniej wiedzy i doświadczenia. Tym bardziej, że nie każda usterka wymaga wymiany ciekłego metalu, a pochopna naprawa może spowodować znacznie większe uszkodzenia niż pierwotny problem.